جنگ متحد؛ امتحان بزرگ مسلمانان


ایسنا/ اصفهان در هفتم شوال سال سوم هجری «جنگ توحید» به رهبری ابوسفیان و علیه مسلمانان مدینه رخ داد که درس های بسیاری برای جامعه جدید اسلامی به ارمغان آورد.

پس از جنگ بدر که مصادف با پیروزی مسلمانان بود، پیامبر اسلام (ص) متقاعد شد که کافر مکه برای انتقام بیشتر جنگ خواهد کرد و به همین دلیل جایگاه مسلمانان را در مدینه تثبیت کرد.

ابوسفیان به راحتی نتوانست شکست جنگ بدر را تحمل کند، زیرا ارزش ریاست او در نظر مردم مکه بسیار کاهش یافته بود. بازرگانان مکه نیز دسترسی به کالاهای تجاری به سوریه یا جاهای دیگر را از دست دادند. ابوسفیان ناگزیر تلاش کرد و با تلاش فراوان توانست قبایل را متحد کند و لشکری ​​بالغ بر 3000 نفر و 200 اسب و 1000 شتر فراهم کند و عازم مدینه شود. پس از 10 روز به مدینه رسیدند و در کوه احد در نزدیکی شمال مدینه اردو زدند.

خبر خروج این لشکر به پیامبر اسلام (ص) رسید. او روز جمعه در مسجد شورای جنگ تشکیل داد. عبدالله بن ابی (رهبر منافق مدینه) نیز در این توصیه شرکت داشت. پیامبر (ص) از مسلمانان پرسید که چه کنند؟ گروهی که عموماً افراد مسن تجربه می کردند، می گفتند باید موضع دفاعی بگیریم و جنگ را به حومه شهر بکشانیم. اما گروه دیگر از افراد گرمتر و جوانتر می خواستند از شهر خارج شده و به دشمنان حمله کنند. عبدالله در دسته اول قرار داشت. در نهایت رای اکثریت گروه دوم غالب بود. پیامبر (ص) اسلحه به دست گرفت و آماده خروج از یثرب (مدینه) شد. اما آن جوان پشیمان شد که چرا پیامبر (ص) را مجبور به پذیرش عقاید ایشان کردند و به ما گفتند که از رای خود انصراف دهیم.

حضرت محمد صلی الله علیه و آله که یقین در تصمیم را شرط رهبری و امر می‌دانست، می‌فرماید: «هر لحظه نمی‌توان دیدگاه‌های جدید را پذیرفت، سزاوار نیست که پیامبر آن را در لباس جنگ بپوشد. مگر اینکه بجنگد.»

سپاهیان مکه وارد ذوالخلیفه (محلی در شش مایلی مدینه) شدند. و از آنجا به شمال یثرب رفتند و در کنار کوهی به نام احد توقف کردند. در این غزوه تعداد لشکریان پیامبر به هزار نفر می رسید. قبل از شروع جنگ، عبدالله بن اوبی با 300 تن از یاران خود در اعتراض بازگشت و مدعی شد که «پیامبر خدا از نظرات کودکان پیروی کرد و نظرات من را نادیده گرفت». آیه 167 سوره آل عمران در وصف عبدالله نازل شده است: آنهایی که منافق بودند و به آنها می گفتند بیایید برای خدا بجنگید یا دفاع کنید، گفتند: اگر می دانستیم لشکرکشی در راه است، دنبال شما می رفتیم. بدان که آنان به کفر نزدیکترند تا ایمان. به زبانشان چیزی می گویند که در دلشان نیست».

همچنین در آیه 122 سوره آل عمران به سیصد نفر اشاره شده است که پیامبر (ص) را تنها گذاشتند و به مدینه بازگشتند. متن ِْذْ هَمَّتْ طائِفَتَانِ مِنْکُم أَنْ تَفْشَلا وَ اللَّهُ وَلِیُّهُمَا وَ عَلَی الللَّهِ فَلْی متن ُؤْ و یادآوری زمان ترس از ضعف و ضعف در دو قبیله است. «مؤمنان باید تنها بر خدا توکل کنند».

با جدا شدن عبدالله بن ابی و یارانش از لشکر پیامبران، تنها 700 نفر بدون اسب و شتر باقی ماندند. در این رژه پیامبر اسلام (ص) «عبدالله بن جبیر» سرکرده گروه تیراندازی گفت: مراقب باشید دشمن از پشت به ما حمله نکند، جنگ به نفع ماست یا به ضرر ما. ” خروج از کوه احد.»

حمله اول پیروزی مسلمانان بود و لشکر ابوسفیان را دفع کردند، اما گروه تیراندازان که مأموریتشان جلوگیری از هجوم سواره نظام دشمن بود، به محض عقب نشینی کافر از روی طمع برای جمع آوری غنایم، محل خود را ترک کردند. سواره نظام بدنام مکه به رهبری خالد بن ولید ناگهان حمله کردند و مسلمانان را شکست دادند. در این جنگ «حمزه» عموی پیامبر اسلام به دست غلام «جمع» «جبیر بن متعیم» کشته شد و پیامبر نیز مجروح شد.

پیامبر اسلام (ص) بر اثر اصابت ضربه به دندان و پیشانی خود به گودالی که مشرکان مکه در راه مسلمانان حفر کرده بودند، افتاد. مشرکان سرود «محمد کشته شد» و مسلمانان به بردگی درآمدند. یکی از حاضران گفت: اکنون که محمد کشته شد، ای کاش برای عبدالله بن اوبی سفیران می فرستادیم تا ما را از دست ابوسفیان نجات دهد. مردم، قبل از کشته شدن به خانه های خود برگردید.

اما انس بن نضر فریاد زد: ای مردم اگر محمد کشته شود خدای محمد زنده است. “خدایا، من از آنچه آنها می گویند عذرخواهی می کنم.” سپس به دشمن حمله کرد.

سرانجام در آن زندان علی بن ابیطاب (مجلس مجلس) دست پیامبر (ص) را گرفت و او را از زمین بلند کرد و «طلحه بن عبیدالله» با اینکه مجروح شد. زیر بدنش رفت و آن را بلند کرد تا مسلمانان ببینند پیامبر (ص) زنده است. امام علی (ع) در مقابل پیامبر (ص) ایستاده بود و اگر کسی نزد آن حضرت می آمد او را می کشت. سرانجام گروهی از مسلمانان بازگشتند و پیامبر (ص) را محاصره کردند و ارتش را سامان دادند. با اینکه ابوسفیان در این جنگ پیروز شد و توانست به مدینه حمله کند، اما بازگشت و وعده داد که مسلمانان را در بدر سال آینده ببیند.

این سؤال پیش می آید که چرا ابوسفیان فتح مدینه را رد کرد؟ فقط می توان آن را امداد غیبی نامید. خداوند از او بترسد تا از محاصره مدینه چشم بپوشد و آن شهر را تصرف کند. برخی از اسلام شناسان غربی می گویند ابوسفیان محاصره مدینه را رها کرده است زیرا می ترسید ابزار کافی برای تصرف شهر نداشته باشد، که تحلیل بسیار ضعیفی است. بهتر است به قرآن کریم عمل کنند و بگوییم که ترس خدا در دل آنهاست.

یک روز پس از جنگ احد، پیامبر اسلام (ص) به مردم دستور داد که از دشمن پیروی کنند. مجروحان و بیماران نیز در این آزار و شکنجه شرکت داشتند. هدف پیامبر (ص) از این تعقیب این بود که دشمن گمان نکند که لشکرش از پا افتاده است. لَقَ ینو ْ نَصَرَکُمُ اللَّهُ بِبَ ین ْرٍ وَأَنْ بزودی ْمْ أَذِلَّةٌ فَاتَّقُوا اللَّهَ erau لَعَلل urg ّکُمْ با تشکر در حالی که با تشکر

در اینجا خداوند در اشاره به ناتوانی مسلمانان در لباس نظامی و تعداد افراد، به یاری و پیروزی خود در شکست دادن دشمنان در بدر اشاره می کند. اگر به مؤمنان بگويى، براى تو كافى نيست كه پروردگارت سه بار تو را يارى كند.

اما از این جنگ به نتیجه مطلوب کفر مکه نرسیدند، زیرا تلفات مسلمانان به مشرکان تقریباً به اندازه کشته شدگان جنگ بدر بود. هر دو گروه در دو جنگ کشته شدند و طبق سنت قبیله ای، مکه از این نظر بهتر از مدینه نبود. بعلاوه مشرکان نتوانستند به شهر یثرب آسیبی برسانند و طبق قولی که داده بودند به مردم مدینه دیگر تکبر را آموزش ندادند. در این جنگ تعداد مسلمانان کشته شده 75 نفر و تعداد کشته شدگان ملحد 27 نفر بود.

کفار عموماً در طرح خود برای سرنگونی حکومت جدید اسلامی شکست خوردند. عقب نشینی او در آن زمان به منزله تشخیص ضعف بود. به حضرت محمد (ص) گرچه تلفات جانی فراوانی حاصل شد، اما در مجموع نتیجه نظامی رضایت بخش بود و تعالی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به خوبی تثبیت شد.

ابوسفیان از بازگشت فراریان و آماده شدن آنها برای جنگ مضطرب به نظر می رسید و اولین شکست را نوعی ورزش جنگی رایج با اعراب می دانست و آن را عقب نشینی برای غافلگیری دشمن می پنداشت. به هر حال به نظر می رسد انگیزه ای برای بازگشت ابوسفیان در این جنگ وجود ندارد. فقط می توان گفت که خداوند ترسیده یا مضطرب شده بود و به همین دلیل بدون حمله به مدینه به مکه بازگشت. وَتِلْکَ أَیَّامُ imp ما اين روزهاي پيروزي و ناكامي را ميان مردم مي گردانيم تا عبرت بگيرند تا خداوند مؤمنان را آشكار كند و از ميان شما گواهاني برگزيد و خداوند ستمكاران را دوست ندارد.

این آیه 140 سوره آل عمران به مسلمانان اطمینان می دهد که اگر در جنگ احد مجروح می شدید قبلاً در جنگ بدر مجروح می شدید. زمان بین مردم می گذرد، به هر حال پیروزی در میدان را تضمین نمی کنید، با هر نقصی، گروه دیگری موفق می شوند.

جنگ احد اگرچه به ظاهر از مسلمانان شکست خورد، اما پیامدهای معنوی بزرگی داشت. نگاهی به آیات سوره آل عمران که در این زمینه نازل شده است این نتیجه را روشن می کند:تو در جنگ بدر شکست خوردی ولی خدا تو را یاری کرد. اما تو صبر کن و خداپسند باش، خدا کمکت کند، اگر صدمه ببینی، دشمنت هم آسیب می بیند. «اگر نمی‌خواهی کشته شوی، حالا رویای خود را برآورده‌ای».

این سخنان آسمانی که لحنی آموزنده داشت، به مسلمانان اطمینان می داد که پیروزی آنان در جنگ بدر به خاطر جنگ برای خدا و یاری آنان بوده است. اما در این جنگ چون از اطاعت رسول خدا (ص) سرپیچی کردند و به دنبال غنائم و مال دنیا بودند، شکست خوردند.

* منابع

شهیدی، سیدجعفر (1383): تاریخ تحلیلی اسلاممرکز نشر دانشگاهی، تهران.

ای جی آربری و گروهی از نویسندگان (1999): تاریخ اسلامتحقیقات دانشگاه کمبریج، ترجمه احمد آرام، انتشارات امیر کبیر، تهران.

انتهای پیام/


sorces

درباره ی admin_asooweb

مطلب پیشنهادی

«افسانتین» نسخه طب سنتی ایران برای بیماری های کبدی

محققان ایرانی در پژوهشی جالب به بررسی نقش گیاه افسنطین در درمان بیماری های کبدی …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.